Potrzebna regulacja czy legislacyjny chaos?
Najem krótkoterminowy od kilku lat dynamicznie zmienia krajobraz polskich miast, szczególnie tych o charakterze turystycznym. Mieszkania w budynkach wielorodzinnych coraz częściej pełnią funkcję pseudohotelową, co generuje zarówno wysokie zyski dla właścicieli, jak i narastające konflikty społeczne.
Brak kompleksowych regulacji sprawił, że rynek ten rozwijał się w sposób niekontrolowany, często kosztem bezpieczeństwa budynków, komfortu mieszkańców oraz ładu przestrzennego.
Dziś jesteśmy w momencie przełomowym. Po latach dyskusji temat najmu krótkoterminowego trafił na agendę legislacyjną, jednak wciąż pozostaje na etapie projektów i zapowiedzi.
Stan prawny: brak jednej, spójnej regulacji
Obecnie w Polsce nie obowiązuje odrębna ustawa regulująca najem krótkoterminowy.
Działalność ta funkcjonuje na styku kilku aktów prawnych, m.in.:
- Kodeksu cywilnego,
- ustawy o własności lokali,
- prawa budowlanego,
- przepisów przeciwpożarowych,
- przepisów podatkowych i sanitarnych.
Taki stan rzeczy powoduje liczne spory interpretacyjne, a egzekwowanie obowiązujących norm bywa utrudnione. W praktyce oznacza to, że w budynkach mieszkalnych coraz częściej prowadzi się działalność o charakterze hotelowym, bez spełniania standardów wymaganych od obiektów noclegowych.
Projekty ustaw – więcej pytań niż odpowiedzi
W Sejmie znajduje się obecnie poselski projekt ustawy regulującej najem krótkoterminowy, a równolegle zapowiadane są prace nad projektem rządowym.
Oba podejścia różnią się w kluczowych kwestiach, takich jak:
- rola wspólnot mieszkaniowych,
- zakres kompetencji gmin,
- obowiązek rejestracji działalności,
- możliwość wprowadzania lokalnych ograniczeń.
W projekcie poselskim przewidziano m.in. wzmocnienie pozycji wspólnot mieszkaniowych, możliwość sprzeciwu wobec najmu krótkoterminowego oraz obowiązek rejestracji lokali. Z kolei zapowiedzi projektu rządowego sugerują łagodniejsze podejście do właścicieli, z większym naciskiem na kompetencje samorządów, a mniejszym na decyzje wspólnot.
Na tym etapie jedno jest pewne – ostateczny kształt regulacji nie jest jeszcze znany, a rynek funkcjonuje w stanie legislacyjnej niepewności.
Wspólnoty mieszkaniowe – najsłabsze ogniwo systemu
Jednym z kluczowych problemów najmu krótkoterminowego jest jego wpływ na funkcjonowanie wspólnot mieszkaniowych.
W praktyce mamy do czynienia ze:
- zwiększonym ruchem osób postronnych,
- częstymi zakłóceniami porządku,
- szybszym zużyciem części wspólnych,
- wzrostem kosztów eksploatacyjnych.
Coraz częściej zdarzają się sytuacje, w których większość lokali w budynku jest wykorzystywana pod najem krótkoterminowy, a stali mieszkańcy tracą realny wpływ na sposób użytkowania nieruchomości, której są współwłaścicielami. To rodzi pytanie o sens pojęcia „miru domowego” w budynkach, które w praktyce przestają pełnić funkcję mieszkalną.
Bezpieczeństwo i zmiana sposobu użytkowania
Najem krótkoterminowy często wiąże się z:
- podziałem mieszkań na pokoje,
- ingerencją w instalacje,
- zwiększonym obciążeniem konstrukcji i sieci technicznych,
- brakiem dostosowania do wymogów przeciwpożarowych.
W wielu przypadkach są to działania noszące znamiona zmiany sposobu użytkowania lokalu, co – zgodnie z obowiązującym prawem – powinno podlegać kontroli i nadzorowi. Niestety, w praktyce takie zmiany często odbywają się bez wiedzy zarządców i wspólnot.
Potrzeba regulacji wyważonej, a nie iluzorycznej
Nie ulega wątpliwości, że najem krótkoterminowy jest potrzebny, szczególnie w miejscowościach turystycznych, gdzie realnie brakuje bazy noclegowej. Problemem nie jest sama forma najmu, lecz brak jasnych zasad jego prowadzenia.
Moim zdaniem dobrze zaprojektowana regulacja powinna:
- jasno definiować najem krótkoterminowy,
- rozróżniać najem prywatny od działalności pseudo-hotelowej,
- wzmocnić pozycję wspólnot mieszkaniowych,
- zapewnić realny nadzór nad bezpieczeństwem budynków,
- zapobiegać wypieraniu funkcji mieszkaniowej z centrów miast.
Tworzenie fikcji, że w zwykłych blokach funkcjonują „zwykłe mieszkania”, podczas gdy w rzeczywistości działają tam nieformalnie obiekty noclegowe, nie służy ani mieszkańcom, ani rynkowi nieruchomości.
Podsumowanie
Najem krótkoterminowy wymaga jasnych, spójnych i realnie egzekwowalnych zasad, które uwzględnią zarówno interes właścicieli lokali, jak i prawa mieszkańców oraz odpowiedzialność wspólnot mieszkaniowych i samorządów. Brak jednoznacznych regulacji prowadzi dziś do sytuacji, w której działalność o charakterze hotelowym funkcjonuje w budynkach mieszkalnych bez adekwatnych standardów bezpieczeństwa, kontroli i odpowiedzialności.
Kluczowe znaczenie będzie miało rozstrzygnięcie, kto i w jakim zakresie powinien decydować o dopuszczalności najmu krótkoterminowego – czy będą to gminy, wspólnoty mieszkaniowe, czy organy administracji centralnej. Bez wzmocnienia roli lokalnych społeczności i zarządców nieruchomości trudno będzie skutecznie ograniczyć konflikty, które już dziś są powszechne w wielu miastach.
Niezależnie od ostatecznego kształtu ustawy, regulacja powinna jasno oddzielać prywatny najem okazjonalny od zorganizowanej działalności pseudohotelowej, a także zapewniać skuteczne narzędzia nadzoru nad bezpieczeństwem technicznym budynków i przestrzeganiem porządku publicznego. Tylko takie podejście pozwoli zachować funkcję mieszkaniową budynków i uniknąć dalszej degradacji jakości życia mieszkańców.
Jeżeli ustawodawca nie wykorzysta obecnego momentu na stworzenie przemyślanych i kompleksowych rozwiązań, rynek najmu krótkoterminowego nadal będzie źródłem sporów, nierównej konkurencji i chaosu prawnego. Dobrze przygotowana regulacja może natomiast stać się narzędziem porządkującym rynek i przywracającym równowagę pomiędzy rozwojem turystyki a prawem do spokojnego zamieszkiwania.
Tomasz Błeszyński doradca rynku nieruchomości
Biznes - Nieruchomości - Gospodarka 23.12.2025
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


