Potrzebna regulacja czy legislacyjny chaos?

Najem krótkoterminowy od kilku lat dynamicznie zmienia krajobraz polskich miast, szczególnie tych o charakterze turystycznym. Mieszkania w budynkach wielorodzinnych coraz częściej pełnią funkcję pseudohotelową, co generuje zarówno wysokie zyski dla właścicieli, jak i narastające konflikty społeczne.

Brak kompleksowych regulacji sprawił, że rynek ten rozwijał się w sposób niekontrolowany, często kosztem bezpieczeństwa budynków, komfortu mieszkańców oraz ładu przestrzennego.

Dziś jesteśmy w momencie przełomowym. Po latach dyskusji temat najmu krótkoterminowego trafił na agendę legislacyjną, jednak wciąż pozostaje na etapie projektów i zapowiedzi.

Stan prawny: brak jednej, spójnej regulacji

Obecnie w Polsce nie obowiązuje odrębna ustawa regulująca najem krótkoterminowy.

Działalność ta funkcjonuje na styku kilku aktów prawnych, m.in.:

  • Kodeksu cywilnego,
  • ustawy o własności lokali,
  • prawa budowlanego,
  • przepisów przeciwpożarowych,
  • przepisów podatkowych i sanitarnych.

Taki stan rzeczy powoduje liczne spory interpretacyjne, a egzekwowanie obowiązujących norm bywa utrudnione. W praktyce oznacza to, że w budynkach mieszkalnych coraz częściej prowadzi się działalność o charakterze hotelowym, bez spełniania standardów wymaganych od obiektów noclegowych.

Projekty ustaw – więcej pytań niż odpowiedzi

W Sejmie znajduje się obecnie poselski projekt ustawy regulującej najem krótkoterminowy, a równolegle zapowiadane są prace nad projektem rządowym.

Oba podejścia różnią się w kluczowych kwestiach, takich jak:

  • rola wspólnot mieszkaniowych,
  • zakres kompetencji gmin,
  • obowiązek rejestracji działalności,
  • możliwość wprowadzania lokalnych ograniczeń.

W projekcie poselskim przewidziano m.in. wzmocnienie pozycji wspólnot mieszkaniowych, możliwość sprzeciwu wobec najmu krótkoterminowego oraz obowiązek rejestracji lokali. Z kolei zapowiedzi projektu rządowego sugerują łagodniejsze podejście do właścicieli, z większym naciskiem na kompetencje samorządów, a mniejszym na decyzje wspólnot.

Na tym etapie jedno jest pewne – ostateczny kształt regulacji nie jest jeszcze znany, a rynek funkcjonuje w stanie legislacyjnej niepewności.

Wspólnoty mieszkaniowe – najsłabsze ogniwo systemu

Jednym z kluczowych problemów najmu krótkoterminowego jest jego wpływ na funkcjonowanie wspólnot mieszkaniowych.

W praktyce mamy do czynienia ze:

  • zwiększonym ruchem osób postronnych,
  • częstymi zakłóceniami porządku,
  • szybszym zużyciem części wspólnych,
  • wzrostem kosztów eksploatacyjnych.

Coraz częściej zdarzają się sytuacje, w których większość lokali w budynku jest wykorzystywana pod najem krótkoterminowy, a stali mieszkańcy tracą realny wpływ na sposób użytkowania nieruchomości, której są współwłaścicielami. To rodzi pytanie o sens pojęcia „miru domowego” w budynkach, które w praktyce przestają pełnić funkcję mieszkalną.

Bezpieczeństwo i zmiana sposobu użytkowania

Najem krótkoterminowy często wiąże się z:

  • podziałem mieszkań na pokoje,
  • ingerencją w instalacje,
  • zwiększonym obciążeniem konstrukcji i sieci technicznych,
  • brakiem dostosowania do wymogów przeciwpożarowych.

W wielu przypadkach są to działania noszące znamiona zmiany sposobu użytkowania lokalu, co – zgodnie z obowiązującym prawem – powinno podlegać kontroli i nadzorowi. Niestety, w praktyce takie zmiany często odbywają się bez wiedzy zarządców i wspólnot.

Potrzeba regulacji wyważonej, a nie iluzorycznej

Nie ulega wątpliwości, że najem krótkoterminowy jest potrzebny, szczególnie w miejscowościach turystycznych, gdzie realnie brakuje bazy noclegowej. Problemem nie jest sama forma najmu, lecz brak jasnych zasad jego prowadzenia.

Moim zdaniem dobrze zaprojektowana regulacja powinna:

  • jasno definiować najem krótkoterminowy,
  • rozróżniać najem prywatny od działalności pseudo-hotelowej,
  • wzmocnić pozycję wspólnot mieszkaniowych,
  • zapewnić realny nadzór nad bezpieczeństwem budynków,
  • zapobiegać wypieraniu funkcji mieszkaniowej z centrów miast.

Tworzenie fikcji, że w zwykłych blokach funkcjonują „zwykłe mieszkania”, podczas gdy w rzeczywistości działają tam nieformalnie obiekty noclegowe, nie służy ani mieszkańcom, ani rynkowi nieruchomości.

Podsumowanie

Najem krótkoterminowy wymaga jasnych, spójnych i realnie egzekwowalnych zasad, które uwzględnią zarówno interes właścicieli lokali, jak i prawa mieszkańców oraz odpowiedzialność wspólnot mieszkaniowych i samorządów. Brak jednoznacznych regulacji prowadzi dziś do sytuacji, w której działalność o charakterze hotelowym funkcjonuje w budynkach mieszkalnych bez adekwatnych standardów bezpieczeństwa, kontroli i odpowiedzialności.

Kluczowe znaczenie będzie miało rozstrzygnięcie, kto i w jakim zakresie powinien decydować o dopuszczalności najmu krótkoterminowego – czy będą to gminy, wspólnoty mieszkaniowe, czy organy administracji centralnej. Bez wzmocnienia roli lokalnych społeczności i zarządców nieruchomości trudno będzie skutecznie ograniczyć konflikty, które już dziś są powszechne w wielu miastach.

Niezależnie od ostatecznego kształtu ustawy, regulacja powinna jasno oddzielać prywatny najem okazjonalny od zorganizowanej działalności pseudohotelowej, a także zapewniać skuteczne narzędzia nadzoru nad bezpieczeństwem technicznym budynków i przestrzeganiem porządku publicznego. Tylko takie podejście pozwoli zachować funkcję mieszkaniową budynków i uniknąć dalszej degradacji jakości życia mieszkańców.

Jeżeli ustawodawca nie wykorzysta obecnego momentu na stworzenie przemyślanych i kompleksowych rozwiązań, rynek najmu krótkoterminowego nadal będzie źródłem sporów, nierównej konkurencji i chaosu prawnego. Dobrze przygotowana regulacja może natomiast stać się narzędziem porządkującym rynek i przywracającym równowagę pomiędzy rozwojem turystyki a prawem do spokojnego zamieszkiwania.

Tomasz Błeszyński doradca rynku nieruchomości

Biznes - Nieruchomości - Gospodarka 23.12.2025


Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


 
Ilustracja - zdjęcie: Tomasz Błeszyński