Polska gospodarka dostaje coraz wyraźniejszy sygnał ostrzegawczy.
Coraz więcej Polaków ma problem z utrzymaniem się na powierzchni. Jedni zamykają firmy, bo koszty prowadzenia działalności rosną szybciej niż przychody. Inni wpadają w spiralę zadłużenia, ponieważ dochody przestają wystarczać na bieżące potrzeby.
Kolejne zobowiązania stają się wtedy sposobem na łatanie wcześniejszych dziur w domowym budżecie.
W obu przypadkach mechanizm jest podobny. Najpierw pojawia się presja kosztowa, później kredyt lub kolejne zobowiązanie, następnie utrata płynności, a na końcu – dla części osób i przedsiębiorców – upadłość.
To nie jest wyłącznie opowieść o błędach poszczególnych ludzi. Rosnąca liczba upadłości przedsiębiorców i konsumentów powinna być przede wszystkim czytana jako sygnał ostrzegawczy dla całej gospodarki. Szczególnie niepokojące jest to, że zjawisko dotyka jednocześnie gospodarstw domowych, najmniejszych firm i rynku nieruchomości, czyli obszarów, które są ze sobą znacznie mocniej powiązane, niż często wynika to z oficjalnych statystyk.
Od lat monitoruję to zjawisko, śledzę rynek oraz zbieram i analizuję dane, ponieważ zdaję sobie sprawę, jak ogromne znaczenie upadłości przedsiębiorstw i konsumentów mają dla gospodarki oraz rynku nieruchomości, na którym pracuję.
Polacy toną w długach, firmy znikają
Coraz więcej konsumentów ogłasza upadłość, tysiące jednoosobowych firm znikają z rynku, a zadłużenie coraz częściej służy nie rozwojowi, lecz przetrwaniu.
Jest taki moment, kiedy kredyt przestaje być narzędziem, a staje się protezą, bo zaczyna brakować pieniędzy.
Najpierw pożyczamy na samochód, potem na remont, później na większe wydatki. W końcu zaczynamy pożyczać na rzeczy, których nie da się odłożyć na później – rachunki, czynsz, zakupy czy spłatę poprzedniej raty. I wtedy zaczyna się prawdziwy problem.
Człowiek nie pożycza już pieniędzy po to, żeby żyć lepiej. Pożycza, żeby móc żyć tak jak wcześniej. To właśnie ten moment powinien najbardziej niepokoić.
24 tysiące upadłości, a za każdą stoi człowiek
Według danych COIG w pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 r. upadłość konsumencką ogłoszono wobec 18 370 osób. To około 19 proc. więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.
Jeżeli obecne tempo się utrzyma, według prognozy COIG cały 2026 r. może zakończyć się wynikiem przekraczającym 24 tys. upadłości konsumenckich.
Łatwo przejść nad tą liczbą do porządku dziennego. Kolejna statystyka, kolejna tabela, kolejny wykres.
Ale spróbujmy zobaczyć za nią ludzi. To osoby, które w pewnym momencie swojego życia doszły do wniosku, że nie są już w stanie samodzielnie udźwignąć swoich zobowiązań. To może być przedsiębiorca, pracownik, samotna matka, rodzina z dziećmi, człowiek, który stracił pracę, ktoś, komu przestał płacić kontrahent, albo ktoś, kto zachorował.
A czasem po prostu człowiek, którego dochody przestały nadążać za kosztami życia.
I właśnie tutaj zaczyna się pytanie, którego nie powinniśmy unikać.
Czy naprawdę mamy do czynienia wyłącznie z problemem nieodpowiedzialnych ludzi? Czy może problem jest trochę większy?
Dług miał pomagać, a coraz częściej służy do przetrwania
Przez lata przyzwyczailiśmy się do tego, że kredyt jest czymś normalnym. I oczywiście sam kredyt nie jest problemem. Może być świetnym narzędziem. Pozwala kupić mieszkanie, rozwinąć firmę, sfinansować inwestycję czy kupić samochód potrzebny do pracy.
Problem pojawia się wtedy, gdy kredyt zaczyna finansować codzienne życie.
Najpierw brakuje kilkuset złotych, potem tysiąca. Pojawia się karta kredytowa, następnie pożyczka, a później konsolidacja. Kiedy rata zaczyna przekraczać możliwości domowego budżetu, pojawia się kolejna pożyczka.
To już nie jest finansowanie. To jest rolowanie długu.
I bardzo łatwo wtedy przekroczyć granicę, zza której nie ma już prostego powrotu.
Upadłość konsumencka nie oznacza przy tym automatycznego umorzenia wszystkich długów. W wielu przypadkach konieczna jest realizacja planu spłaty wierzycieli, a dopiero po prawidłowym zakończeniu tego etapu może dojść do umorzenia pozostałych zobowiązań.
Upadłość jest więc ostatnim wyjściem.
Pytanie brzmi, dlaczego coraz więcej ludzi dochodzi aż do tego miejsca?
Państwo chce ułatwić oddłużenie
Rząd dostrzega problem i pracuje nad zmianami prawa. We wrześniu 2026 r. do Sejmu trafił projekt zmian w Prawie upadłościowym, Prawie restrukturyzacyjnym oraz ustawie o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Jednym z głównych celów jest usprawnienie procesu oddłużania osób fizycznych.
Projekt przewiduje między innymi ograniczenie bieżącego nadzoru sądu nad wykonywaniem planu spłaty oraz większe znaczenie wierzycieli w przypadku pojawienia się nieprawidłowości.
Przewidziano również zmianę dotyczącą końca planu spłaty. W określonych warunkach umorzenie pozostałych zobowiązań miałoby następować z mocy prawa po upływie trzech miesięcy od zakończenia planu, jeżeli w tym czasie nie zostanie skutecznie wszczęta procedura prowadząca do jego zmiany lub uchylenia.
To rozwiązania, które można ocenić pozytywnie. Sąd nie powinien być zasypywany czynnościami, które można uprościć. Dłużnik powinien znać swoją sytuację, wierzyciel powinien mieć możliwość ochrony swoich interesów, a system powinien być przewidywalny.
Ale tutaj pojawia się ważne „ale”.
Ułatwienie oddłużenia nie może stać się substytutem polityki zapobiegania zadłużeniu.
Zbyt łatwe oddłużenie może mieć także swoją ciemną stronę. Jeżeli konsument uzna, że droga do umorzenia zobowiązań jest stosunkowo prosta i przewidywalna, może w przyszłości podejmować decyzje o zaciąganiu kolejnych kredytów z mniejszą ostrożnością, zakładając, że w razie problemów istnieje stosunkowo łatwe wyjście.
W efekcie rozwiązanie, które ma pomagać osobom rzeczywiście niewypłacalnym, może paradoksalnie zwiększać skłonność części konsumentów do nadmiernego zadłużania się.
Drugą szansę trzeba dawać tym, którzy naprawdę jej potrzebują, ale nie wolno tworzyć systemu, w którym pierwsza decyzja o zaciągnięciu długu przestaje być traktowana poważnie.
Bo możemy stworzyć świetnie działający system upadłości. Tylko po co, jeżeli za kilka lat będzie z niego korzystać dwa razy więcej ludzi?
Druga fala nadciąga od strony małych firm
Kiedy mówimy o upadłościach, bardzo często patrzymy na konsumentów. Tymczasem równie ważnym problemem są małe przedsiębiorstwa, zwłaszcza jednoosobowe działalności gospodarcze.
Według danych z CEIDG w pierwszym półroczu 2026 r. złożono około 108,1 tys. wniosków o wykreślenie jednoosobowych działalności gospodarczych z rejestru. W tym samym okresie złożono około 191,4 tys. wniosków o zawieszenie działalności.
Sama liczba nie jest jeszcze dowodem katastrofy, ponieważ podobne zjawiska występowały także w poprzednich latach. Ruch w segmencie JDG zawsze był dynamiczny. Jedni zamykali działalność, inni otwierali swoje biznesy.
Istotniejsze jest jednak to, dlaczego przedsiębiorcy rezygnują z działalności lub decydują się ją zawiesić.
Powodów jest coraz więcej. Rosnące składki ZUS, podatki, koszty pracy i fizycznego utrzymania firmy, obowiązki związane z księgowością, JPK i KSeF, energia, usługi zewnętrzne, obowiązki administracyjne oraz nieterminowe płatności od kontrahentów.
Do tego dochodzą oczywiście koszty samego życia przedsiębiorcy. Przedsiębiorca również musi zapłacić rachunki, utrzymać dom i rodzinę.
Mała firma nie ma gdzie uciec
Duża firma może przez kilka miesięcy absorbować wzrost kosztów. Może negocjować, ograniczyć inwestycje, zmienić dostawcę czy zredukować część kosztów.
Mała firma często ma właściciela i niewiele więcej.
Jeżeli miesięczne koszty prowadzenia działalności rosną, a przychody stoją w miejscu, przedsiębiorca zaczyna finansować firmę własnymi pieniędzmi. Najpierw oszczędnościami, potem kartą kredytową, a następnie kredytem.
W końcu pojawia się pytanie.
Czy ja jeszcze prowadzę biznes, czy tylko kupuję sobie możliwość dalszej pracy?
To pytanie może okazać się jednym z najważniejszych pytań polskiej gospodarki w najbliższych latach.
Załóż firmę, bo nie dostaniesz etatu
Jest jeszcze jedna rzecz, o której trzeba powiedzieć wprost. Samozatrudnienie może być świetne, ale tylko wtedy, gdy jest wyborem.
Jeżeli pracownik słyszy: „Nie zatrudnię cię na etat. Załóż działalność i wystawiaj faktury”, to trudno mówić o przedsiębiorczości.
To często po prostu przeniesienie ryzyka. Pracodawca ogranicza koszty, pracownik przejmuje ryzyko, państwo nadal pobiera podatki i składki, a człowiek zostaje z odpowiedzialnością za wszystko.
Według raportu GEM Polska 2025 (Global Entrepreneurship Monitor) aż 71 proc. właścicieli młodych firm wskazuje jako motywację rozpoczęcia działalności potrzebę zapewnienia sobie źródła utrzymania w związku z brakiem ofert na rynku pracy.
Jeżeli te dane są właściwym obrazem części polskiego rynku pracy, mamy poważny problem.
Prawdziwa przedsiębiorczość zaczyna się od pytania: „Co mogę stworzyć?”
Przedsiębiorczość z przymusu zaczyna się od pytania: „Jak mam zarobić na życie?”
To nie jest to samo.
Państwo powinno pomagać przedsiębiorcy, zanim ten stanie się dłużnikiem
Polityka gospodarcza nie powinna zaczynać się w sądzie upadłościowym. Powinna zaczynać się dużo wcześniej – w momencie, kiedy firma zaczyna tracić płynność, spadają przychody, przedsiębiorca zaczyna opóźniać płatności, a konsument po raz pierwszy zaciąga pożyczkę na spłatę innej pożyczki.
Wtedy jest jeszcze czas na reakcję.
Potrzebujemy więc prostego i skutecznego systemu wczesnej restrukturyzacji, a nie działania dopiero wtedy, kiedy komornik puka do drzwi czy syndyk przejmuje majątek.
Im wcześniej pojawi się pomoc, tym większa szansa, że firma przetrwa, a człowiek nie straci źródła dochodu.
Bo taniej jest uratować firmę przed upadłością niż później odbudowywać życie człowieka, który stracił biznes, dochody i zdolność kredytową.
A co z mieszkaniami?
Tu dochodzimy do kolejnego problemu – rynku nieruchomości.
Na pierwszy rzut oka wydaje się, że nie ma związku. A jednak jest.
Człowiek, który nie jest pewny swojej sytuacji finansowej, nie kupuje mieszkania. Nie bierze kredytu, nie zmienia mieszkania na większe, nie kupuje lokalu inwestycyjnego.
Przedsiębiorca, który walczy o przetrwanie firmy, również nie kupuje nieruchomości.
Odkłada decyzję. Czeka. A takich ludzi mogą być setki tysięcy.
Dlatego problem zadłużenia konsumentów i przedsiębiorców może z czasem przełożyć się również na popyt na rynku nieruchomości. Nie musi się to wydarzyć nagle.
Gospodarka rzadko działa jak światło, które po prostu zapala się albo gaśnie. Częściej działa jak tama. Najpierw pojawia się mała szczelina, potem druga, potem trzecia, a później ktoś mówi: „Przecież jeszcze wczoraj wszystko było w porządku”.
Jeżeli skala problemu będzie rosła, może to w przyszłości przełożyć się nie tylko na mniejszą liczbę potencjalnych kupujących, ale również na większą presję na sprzedaż mieszkań i innych nieruchomości przez osoby oraz przedsiębiorców, którzy będą potrzebowali szybko poprawić swoją płynność finansową.
W połączeniu z ostrożniejszym podejściem banków do finansowania może to oznaczać słabszy popyt, mniej transakcji i większą presję na ceny w tych segmentach rynku, które są zależne od kredytu.
Nie oznacza to oczywiście, że każda upadłość konsumencka prowadzi do sprzedaży mieszkania. Takiego wniosku nie można wyciągnąć z dostępnych statystyk.
Upadłość konsumentów i firm nie musi jednak pozostać wyłącznie problemem sądów i wierzycieli. Przy większej skali może zacząć wpływać na cały mechanizm rynku nieruchomości, a w konsekwencji również na inwestycje, budownictwo i lokalną gospodarkę.
Najbardziej niebezpieczne jest to, czego nie widać w statystykach
Statystyka upadłości pokazuje ludzi, którzy już przegrali walkę z zadłużeniem. Nie pokazuje jednak tych, którzy jeszcze walczą.
Tych, którzy co miesiąc zastanawiają się, którą fakturę zapłacić pierwszą. Tych, którzy żyją od wypłaty do wypłaty, wykorzystali już oszczędności, mają trzy kredyty i kartę kredytową.
Tych, którzy nie kupią mieszkania, bo boją się kolejnego zobowiązania.
Tych, którzy prowadzą firmę, która jeszcze formalnie działa, ale od pół roku nie przynosi dochodu.
Tych ludzi nie ma jeszcze w statystykach upadłości. Ale oni istnieją.
I być może właśnie ich liczba jest dziś najważniejszym pytaniem.
Czy państwo naprawdę rozumie skalę problemu?
Łatwo powiedzieć: „Trzeba było się nie zadłużać”.
Tak samo łatwo powiedzieć przedsiębiorcy: „Trzeba było lepiej prowadzić firmę”.
Tylko że gospodarka nie jest zbiorem moralnych ocen. To system naczyń połączonych.
Jeżeli koszty rosną szybciej niż dochody, zadłużenie rośnie. Jeżeli zadłużenie rośnie, spada konsumpcja. Jeżeli spada konsumpcja, firmy mają mniej klientów. Jeżeli firmy mają mniej klientów, ograniczają zatrudnienie i inwestycje. Jeżeli spada zatrudnienie i inwestycje, rośnie ostrożność konsumentów.
A wtedy jeszcze trudniej jest przedsiębiorcom. I koło się zamyka.
Dlatego problem upadłości nie powinien być traktowany wyłącznie jako problem prawny. To problem gospodarczy, społeczny i w pewnym sensie również polityczny.
Nie potrzebujemy państwa, które ratuje wszystkich
Potrzebujemy państwa, które nie utrudnia wszystkim.
To zasadnicza różnica.
Nie każda firma zasługuje na ratunek. Nie każdy kredyt powinien być umorzony. Nie każda decyzja finansowa może być przerzucona na państwo.
Odpowiedzialność za własne decyzje musi pozostać fundamentem gospodarki.
Ale odpowiedzialność nie może oznaczać również tego, że państwo buduje system, w którym mały przedsiębiorca ponosi coraz większe koszty, konsument coraz łatwiej wpada w spiralę zadłużenia, a potem wszystkim tłumaczymy, że „tak działa rynek”.
Rynek działa. Ale reguły tego rynku tworzymy my.
Rok 2027 może być testem
Jeżeli obecne tempo się utrzyma, 2026 r. może zakończyć się rekordową liczbą upadłości konsumenckich. Według prognozy COIG liczba ta może przekroczyć 24 tys.
Pytanie brzmi, co wydarzy się później.
Czy będzie to jedynie przejściowy wzrost? Czy efekt wcześniejszego pogorszenia sytuacji części gospodarstw domowych? Czy początek dłuższego trendu?
Tego dziś nie da się przesądzić.
Ale jedno można powiedzieć już teraz.
Nie wolno czekać, aż liczby staną się tak duże, że przestaną robić na kimkolwiek wrażenie.
Bo za każdą liczbą stoi człowiek, jego rodzina, jego życie.
A gospodarka, która coraz częściej produkuje ludzi zadłużonych, przedsiębiorców rezygnujących z działalności i rodziny żyjące od raty do raty, może przez pewien czas wyglądać dobrze – na wykresie, w tabeli czy w komunikacie prasowym.
Tylko że wykres nie płaci rachunków.
Na koniec zostaje jedno pytanie
Może więc najwyższy czas przestać pytać wyłącznie: „Ile osób ogłosiło upadłość?”
Zacznijmy pytać: „Dlaczego musiały do niej doprowadzić?”
Bo jeżeli człowiek pracuje i mimo tego się zadłuża, przedsiębiorca pracuje i mimo tego zamyka firmę, a rodzina zarabia i mimo tego nie potrafi odłożyć pieniędzy na czarną godzinę, to być może problem nie leży już wyłącznie w ich decyzjach.
Być może problem leży w systemie.
I być może największym zagrożeniem nie jest wcale to, że w Polsce rośnie liczba upadłości.
Największym zagrożeniem jest to, że możemy się do nich przyzwyczaić.
Że 24 tysiące upadłości przestanie nas szokować. Że zamknięcie kolejnej firmy stanie się czymś normalnym. Że człowieka żyjącego na kredyt uznamy za oczywisty element współczesnej gospodarki.
Ale jest jeszcze jedno zagrożenie – znacznie poważniejsze.
Jeżeli politycy i rząd będą ignorować te sygnały albo tworzyć przepisy, które zamiast usuwać przyczyny problemów, zwiększają koszty, ryzyko i niepewność prowadzenia działalności oraz życia gospodarstw domowych, mogą nie tylko nie zatrzymać tego procesu, ale jeszcze go przyspieszyć.
Źle zaprojektowane prawo potrafi bowiem pogłębić problemy, które wcześniej były tylko ostrzeżeniem.
Gospodarka nie potrzebuje kolejnych regulacji tworzonych w oderwaniu od rzeczywistości. Potrzebuje prawa, które pozwala ludziom pracować, przedsiębiorcom rozwijać firmy, a rodzinom budować finansową stabilność.
A wtedy przestaniemy zauważać najważniejsze pytanie.
Czy budujemy gospodarkę, w której ludzie żyją i rozwijają się dzięki swojej pracy, czy gospodarkę, w której coraz więcej ludzi pracuje tylko po to, żeby spłacać to, co już wcześniej musieli pożyczyć?
Bo granica między jednym a drugim może być znacznie bliżej niż nam, się dzisiaj wydaje.
Refleksja na zakończenie
Mały i średni przedsiębiorca jest solą tej ziemi. To oni płacą podatki, budują PKB, zatrudniają mieszkańców, stymulują rozwój lokalnego biznesu, a często również wspierają charytatywnie osoby potrzebujące. Upadek przedsiębiorczości w regionach może przełożyć się na wzrost bezrobocia, spadek dochodów i zubożenie społeczeństwa. Dlatego kondycja małych i średnich firm powinna być traktowana nie tylko jako problem przedsiębiorców, ale jako ważny element bezpieczeństwa ekonomicznego całych lokalnych społeczności.
Artykuł powstał na podstawie danych uzyskanych z Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej (COIG), danych z CEIDG oraz raportu GEM Polska 2025 a informacje dotyczące zmian w prawie upadłościowym odnoszą się do projektu ustawy z 2026 r.
Tomasz Błeszyński doradca rynku nieruchomości
Biznes - Nieruchomości - Gospodarka 06.10.2026
© Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, powielanie i rozpowszechnianie treści zamieszczonych na blogu bez podania autora lub źródła jest zabronione.
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.


